IPA PROGRAMI'NDAN FAYDALANACAK ÜLKELER

IPA Programı kapsamında, aday ve potansiyel aday ülkelere, 2007-2013 döneminde, 11.468 milyar Euro mali yardım sağlanacaktır. Bu bütçenin adı geçen aday ve potansiyel aday ülkeler için ayrılan toplam miktar olduğu düşünüldüğünde, ilerleyen süreçte projeler arasında rekabetin artacağı açıktır.

IPA Tüzüğü'ne göre; mali yardımlardan yararlanacak ülkeler iki (2) gruba ayrılmıştır: 

  1. Avrupa Birliği'ne aday ülkeler olan: Hırvatistan, Makedonya ve Türkiye;
  2. Avrupa Birliği'ne potansiyel aday ülkeler olan: Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ, Kosova ve Sırbistan.

Ülkeler arasında belirlenen bu ayırım; IPA Programı kapsamında yer alan mali yardım başlıklarından yararlanma biçimine göre oluşturulmuştur. Bu ayırımın bir diğer önemli nedeni ise, potansiyel aday ülkelerin Avrupa Birliği mali yardımlarının yönetimi ve mali kontrolü konusunda "merkezi bir yönetime" tabi olmalarıdır. Diğer bir ifade ile, potansiyel aday ülkelerde mali yardımların yönetimi, "sözleşme otoritesi" sıfatını taşıyan Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yerine getirilmektedir. Çünkü mali yardımların kullanımı ve mali kontrolü konusunda potansiyel aday ülkelerde gerekli idari ve hukuki kapasite bulunmamaktadır. IPA Programı'nın temel amaçlarından biri de, potansiyel aday ülkelerin söz konusu kurumsal ve yasal kapasitelerini artırmak ve belli bir süre sonunda merkezi uygulamadan, merkezi olmayan uygulama sistemine geçmektir. Merkezi olmayan uygulama sisteminde, Avrupa Birliği mali yardımları yararlanıcı ülkede kurulan ve Avrupa Birliği tarafından akredite edilen yönetim ve kontrol sistemleri aracılığıyla kullanılmaktadır.

Mali yardımların yapılacağı aday ve potansiyel aday ülkeler için belirlenen öncelikler ile yardım tutarları aşağıda sıralanmaktadır:

Türkiye: Ülkemize; IPA Programı çerçevesinde, 2007-2009 dönemini kapsayan üç yıl  için toplam 1,602 milyar Euro tahsis edilmiştir. Söz konusu mali yardımların; demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını ve azınlık haklarını güvence altına alan kurumların varlığının istikrarına yönelik projelerin yanı sıra, Türkiye-Avrupa Birliği Sivil Toplum Diyaloğu'nun teşvik edilmesine yönelik projeler için tüketileceği ifade edilmektedir. Ayrıca, bu mali yardımlar ile Ülkemizin Avrupa Birliği Uyum Politikasına (Cohesion Policy) ve Kırsal Kalkınma alanlarına katılım sürecine yardımcı olunması hedeflenmektedir.

Hırvatistan: Hırvatistan'a; IPA Programı çerçevesinde, kurumsal yapılanmaya ve Avrupa Birliği'nin Ortak Tarım ve Kırsal Kalkınma Politikalarına Uyuma yönelik öncelikli projelerin desteklenmesi için 438.5 milyon Euro tahsis edilmiştir.

Makedonya: Makedonya'ya; özellikle adalet ve güvenlik güçlerini kapsayacak şekilde Kamu Yönetimi Reformuna, yerel altyapının geliştirilmesine, ülkenin Avrupa Birliği müktesebatına ve standartlarına uyumu ile Avrupa Birliği'nin Kırsal Kalkınma ve Uyum Politikalarına adaptasyonuna yardımcı olacak projeler için 210.4 milyon Euro tahsis edilmiştir.

Avrupa Birliği tarafından potansiyel aday ülkeler olarak belirlenen Arnavutluk, Bosna-Hersek, Karadağ ve Sırbistan için ise sırasıyla; 212.9, 226, 97.3 ve 572.4 milyon Euro yardım yapılması öngörülmektedir. Söz konusu mali yardımların; hukuk devletinin ve yönetiminin iyileştirilmesi, ekonomik ve sosyal kalkınmanın desteklenmesi ve Avrupa Birliği müktesebatına ulusal mevzuatın yakınlaştırılması amaçlarına yönelik tahsis edilmesi kararlaştırılmıştır. Diğer taraftan, Kosova'ya bölgede modern, istikrarlı, demokratik ve çok kültürlü bir toplum temeline dayanan ve hukuk devleti anlayışının yerleştiği bir ülke olması amacıyla 199.1 milyon Euro düzeyinde yardım yapılması öngörülmektedir.

Diğer taraftan; ülkelere özgü yapılan yardımların dışında, Çok Yararlanıcılı Program (Multi-Beneficiary Programme) kapsamında söz konusu ülkelere; bölgesel işbirliği, altyapı, adalet ve içişleri, iç pazar ve ticaret, pazar ekonomisi, sivil toplumun güçlendirilmesi ve desteklenmesi, eğitim, gençlik ve araştırma alanlarında yapılacak projeler için toplam 402.7 milyon Euro düzeyinde yardım yapılacağı ifade edilmiştir.